در سیستمهای بهداشتی امروزی، هماهنگی بین ساختار ماشین و مواد شوینده برای حفظ سلامت بسیار مهم است. استفاده از ژلهای پیشرفته ظرفشویی که توسط مجموعههایی مانند آسیمن تولید میشوند، باعث میشود با تنظیم درست دما و زمان، ظرفها به بهترین شکل پاکیزه شوند. شناخت اثر متقابل دمای آب و چرخههای مختلف دستگاه بر حل شدن شوینده و فعالیت آنزیمها، نه تنها کیفیت شستوشو را در خانه و محیطهای صنعتی بالا میبرد، بلکه راهکاری اصلی برای کم کردن هزینههای برق و افزایش عمر قطعات دستگاه در آشپزخانههای کوچک است.
بررسی ترکیبات و ساختار ژلهای شوینده
شویندههایی که به شکل ژل هستند، ساختار شیمیایی خاصی دارند که آنها را از پودر و قرص متفاوت میکند. این محصولات از ترکیب دقیق حلالها (عمدتاً آب بدون املاح)، مواد فعالکننده، آنزیمها و غلظتدهندهها ساخته شدهاند. برخلاف قرصها که مقدار ثابتی دارند، ساختار یکنواخت ژل اجازه میدهد بر اساس تعداد ظرفها و میزان کثیفی، مقدار شوینده را تغییر داد که این ویژگی در محیطهای کاری کوچک بسیار کاربردی است.
نقش مواد فعالکننده در پاککنندگی
مواد فعالکننده سطحی، بخش اصلی هر فرمولاسیون پاککننده هستند. در شویندههای ظرفشویی، استفاده از موادی که کف کمتری تولید میکنند و در دمای متوسط کارایی بالایی دارند، اولویت دارد. این مولکولها دارای دو بخش هستند که یک بخش به آب و بخش دیگر به چربی تمایل دارد؛ با نفوذ به لایههای چربی، آنها را از سطح ظرف جدا کرده و در آب معلق میکنند. با بالا رفتن دمای آب، انرژی مولکولها زیاد شده و باعث میشود شوینده بهتر به منافذ و ریزهکاریهای ظروف نفوذ کند.
نقش آنزیمها در از بین بردن لکهها
آنزیمهای موجود در این محصولات شامل موادی هستند که هر کدام مسئول شکستن یک نوع خاص از پیوندهای مواد غذایی میباشند. برخی از آنها پیوندهای پروتئینی (مانند گوشت و تخممرغ) را از بین میبرند، برخی دیگر نشاسته را تجزیه میکنند و گروهی نیز به چربیها حمله میکنند. پایداری این آنزیمها به شدت به میزان اسیدی یا بازی بودن محیط و دمای آب بستگی دارد؛ به طوری که اکثر آنزیمهای جدید در محیطهای مایل به بازی و دمای بین ۳۰ تا ۶۰ درجه سانتیگراد بهترین عملکرد را دارند.
دستهبندی برنامههای ماشین ظرفشویی
ماشینهای ظرفشویی امروزی برنامههای متنوعی دارند که بین زمان، دما و قدرت پاشش آب تعادل ایجاد میکنند. انتخاب برنامه درست مستقیماً روی سرعت واکنشهای شیمیایی شوینده اثر میگذارد.
برنامههای کممصرف و اقتصادی
برنامه اقتصادی معمولاً در دماهای پایینتر (حدود ۴۵ تا ۵۰ درجه سانتیگراد) اما در زمان طولانیتر (گاهی تا ۳ ساعت) اجرا میشود. در این حالت، کم بودن گرما با افزایش زمان تماس شوینده با ظرف جبران میشود. شویندههای ژلی به دلیل سرعت حل شدن بالا، در این چرخهها عالی عمل میکنند، زیرا آنزیمها فرصت کافی برای از بین بردن لکههای پیچیده را پیدا میکنند. این روش برای ظروف با کثیفی معمولی مناسب است و از خراب شدن طرحهای روی ظروف حساس جلوگیری میکند.
برنامههای سریع و قوی
برنامههای سریع برای ظرفهای با کثیفی کم و در زمان کوتاه (۳۰ تا ۶۰ دقیقه) طراحی شدهاند. در این چرخهها، شوینده باید به سرعت فعال شود، بنابراین حل شدن سریع ژل نسبت به قرصهای سفت، یک امتیاز فنی بزرگ است. همچنین برنامههای سنگین یا پرقدرت با استفاده از دمای بالا (تا ۷۰ درجه سانتیگراد) و فشار زیاد آب، برای پاک کردن چربیهای سوخته و چسبیده در قابلمهها و تابهها استفاده میشوند.
|
نوع برنامه |
محدوده دما (سانتیگراد) |
زمان تقریبی (دقیقه) |
کاربرد اصلی |
|---|---|---|---|
|
بسیار سنگین |
۶۵ – ۷۵ |
۱۳۰ – ۱۸۰ |
قابلمهها و ظروف بسیار چرب |
|
معمولی |
۵۵ – ۶۵ |
۱۱۰ – ۱۳۰ |
ظروف روزانه با کثیفی متوسط |
|
اقتصادی |
۴۵ – ۵۰ |
۱۸۰ – ۲۴۰ |
شستوشوی بهینه و کممصرف |
|
سریع |
۴۰ – ۵۰ |
۳۰ – ۶۰ |
ظروف کمکثیف و بلورجات |
|
حساس |
۴۰ – ۴۵ |
۶۰ – ۹۰ |
ظروف حساس و کریستال |
تاثیر گرما بر قدرت شویندگی
دما مانند یک شتابدهنده فیزیکی، سرعت تمام واکنشهای شیمیایی را در محیط شستوشو بالا میبرد. هرچه دما بیشتر شود، سرعت واکنشها به صورت چشمگیری افزایش مییابد که این موضوع در چربیزدایی کاملاً مشخص است.
شستشو با آب سرد و مشکل چربیها
استفاده از آب سرد (زیر ۳۰ درجه سانتیگراد) باعث سفت شدن چربیهای حیوانی و روغنها روی ظروف میشود. در این شرایط، حتی قویترین شویندهها هم به سختی میتوانند به لایه چربی نفوذ کنند. با این حال، نسل جدید آنزیمها به گونهای طراحی شدهاند که در دماهای پایین نیز تا حدی فعالیت داشته باشند تا در مصرف انرژی صرفهجویی شود.
دمای زیاد و از بین رفتن خاصیت آنزیمها
اگرچه دمای بالای ۷۰ درجه چربیها را سریع ذوب کرده و سطوح را ضدعفونی میکند، اما میتواند باعث تغییر ساختار پروتئینی آنزیمها شود. وقتی آنزیم آسیب ببیند، دیگر نمیتواند لکههای پروتئینی یا نشاستهای را تجزیه کند. بنابراین در برنامههای بسیار داغ، قدرت پاککنندگی بیشتر به مواد فعالکننده و مواد قلیایی وابسته است تا فعالیت آنزیمها.
بهترین روش برای شستشوی عالی
برای رسیدن به درخشش نهایی و حذف کامل لکهها، باید بین نوع ظروف، برنامه دستگاه و مقدار شوینده هماهنگی ایجاد شود.
پاک کردن لکهها از روی ظروف گوناگون
در ظروف کریستال و بلور، دمای بالای ۶۰ درجه ممکن است باعث ایجاد لکههای کدر همیشگی شود. برای این ظروف، برنامههای حساس با دمای پایین و مقدار کمتر شوینده پیشنهاد میشود. در مقابل، برای ظروفی که غذای سوخته دارند، یک مرحله پیششستوشو با آب سرد برای جلوگیری از تثبیت پروتئینها و سپس شستوشوی اصلی در دمای ۶۰ درجه ضروری است.
جلوگیری از خراب شدن دستگاه و ظرفها
ترکیب درست دما و برنامه، علاوه بر پاکیزگی، از فرسودگی ماشین ظرفشویی هم جلوگیری میکند. استفاده همیشگی از برنامههای سریع در دمای پایین میتواند باعث جمع شدن جرم و چربی در فیلترها و لولههای تخلیه شود. برای جلوگیری از این مشکل، توصیه میشود حداقل هفتهای یک بار از برنامههای با دمای بالا به همراه شوینده مناسب استفاده شود تا مسیرهای داخلی دستگاه رسوبزدایی شوند.
اثر سختی آب و مواد رسوبزدا
سختی آب که به دلیل وجود یونهای کلسیم و منیزیم است، یکی از بزرگترین موانع در عملکرد خوب شویندههاست. این املاح با مواد شوینده واکنش داده و رسوباتی ایجاد میکنند که به صورت لکههای سفید روی ظروف باقی میماند.
|
میزان سختی آب |
مقدار پیشنهادی ژل (میلیلیتر) |
نیاز به نمک و جلا دهنده |
|---|---|---|
|
نرم |
۱۰ – ۱۵ |
خیر |
|
متوسط |
۲۰ – ۲۵ |
توصیه میشود |
|
سخت |
۳۰ – ۳۵ |
ضروری است |
|
بسیار سخت |
۴۰ به بالا |
استفاده از تصفیه مرکزی |
فرمولاسیونهای باکیفیت دارای مواد سازندهای هستند که با به دام انداختن این املاح، اجازه میدهند شوینده با حداکثر توان کار کند. در آشپزخانههای صنعتی کوچک، تنظیم دقیق سیستم سختیگیر دستگاه با توجه به منطقه زندگی، تاثیر زیادی بر درخشندگی ظروف و حذف لکههای قطرهای دارد.
روشهای نگهداری از ماشین ظرفشویی
حتی بهترین شویندهها هم اگر از دستگاه درست نگهداری نشود، کارایی خود را از دست میدهند. مدیریت بهداشت در ماشین ظرفشویی شامل مراقبت از بخشهای مکانیکی است.
تمیز کردن فیلتر و خروجیهای آب
فیلترهای کف دستگاه وظیفه جمع کردن ذرات درشت غذا را دارند. گرفتگی این فیلترها باعث کم شدن فشار آب و برگشت کثیفی روی ظروف تمیز میشود. همچنین سوراخهای ریز روی بازوهای آبپاش ممکن است توسط رسوبات آهکی بسته شوند. بررسی منظم این قطعات و شستن آنها با آب ولرم و شوینده ملایم، پخش شدن یکنواخت آب و شوینده را تضمین میکند.
رفع بوی بد و جلوگیری از رسوب
بوی نامطبوع معمولاً به دلیل رشد باکتریها در محیط مرطوب و جمع شدن باقیمانده غذاست. برای پیشگیری، باز گذاشتن درب دستگاه بعد از کار برای خروج بخار و خشک شدن داخل آن ضروری است. استفاده از شویندههای ضدباکتری و اجرای دورهای برنامههای شستوشوی خودکار با دمای بالای ۷۰ درجه، به از بین بردن تجمعات باکتریایی و رسوبات چربی پنهان کمک میکند.
اصول بهداشتی در آشپزخانههای صنعتی
در رستورانها و مراکز تهیه غذا، شستوشوی ظروف باید مطابق با استانداردهای وزارت بهداشت باشد. دمای آب در مرحله آبکشی نهایی برای اطمینان از حذف کامل باکتریها باید به ۸۲ درجه سانتیگراد برسد.
پنج مرحله شستشوی کاملا بهداشتی
- جداسازی: پاک کردن دستی باقیماندههای غذا.
- شستوشوی اولیه: استفاده از فشار آب برای حذف چربیهای سطحی در دمای ۴۵ درجه.
- شستوشوی اصلی: استفاده از شوینده ژلی و آب با دمای ۵۵ تا ۶۵ درجه.
- ضدعفونی: آبکشی با آب داغ ۷۷ تا ۸۲ درجه برای حداقل ۳۰ ثانیه.
- خشک کردن: تبخیر طبیعی در جریان هوا برای جلوگیری از آلودگی مجدد توسط دستمال.
نتایج استفاده واقعی در خانهها
تجربه کاربران نشان میدهد که تغییر شوینده از پودرهای قدیمی به محصولات ژلی جدید، باعث شده خش افتادن روی ظروف و لکههای ابری شکل به شدت کم شود. در بررسیهای انجام شده، ظروفی که در برنامه اقتصادی شسته شده بودند، در مقایسه با برنامه معمولی حدود ۳۰ درصد برق کمتری مصرف کرده و به همان سطح از تمیزی رسیدند، به شرطی که زمان کافی به دستگاه داده شود. این نتایج ثابت میکند که انتخاب درست تنظیمات دستگاه، کلید بهرهوری در آشپزخانههای امروزی است.
نتیجهگیری
انتخاب هوشمندانه دما و برنامه شستوشو، پایه اصلی عملکرد خوب شویندههای جدید است. همانطور که گفته شد، دما نه تنها حل شدن چربیها را بیشتر میکند، بلکه با تنظیم فعالیت آنزیمها، سرعت پاک شدن مواد نشاستهای و پروتئینی را بالا میبرد. در این میان، استفاده از ترکیباتی مانند ژل ماشین ظرفشویی تولید شده توسط مجموعههای متخصص مانند آسیمن، به دلیل امکان تنظیم دقیق مقدار مصرف و سازگاری با سختی آب، بسیار مفید است. رعایت نکات فنی مانند تمیز کردن فیلترها و تنظیم سختیگیر، در کنار انتخاب برنامه مناسب، باعث بهداشت کامل، درخشش ظروف و طولانی شدن عمر دستگاه خواهد شد.
بدون دیدگاه